روستای حسن کیاده بندر کیاشهر | آشنایی با تالاب بوجاق

آشنایی با بوجاق و حسن کیاده

در این مقاله برای آشنایی با تالاب بوجاق و روستای حسن کیاده بندر کیاشهر به گیلان می رویم و با زیباییهای این خطه سرسبز و زیبا بیشتر آشنا می شویم. حسن کیاده یا همان بندر کیاشهر کنونی بخش و شهری در شمال شهر آستانه، در ساحل دریاچه خزر بر روی دلتای سفیدرود واقع شده است.

موقعیت قرارگیری حسن کیاده

سفید رود بعد از گذران مسیری طولانی در حالی که منشاء سرچشمه آن کوههای طالقان و کوههای شمال زنجان می باشد ناگزیر در بندری زیبا به نام حسن کیاده به دریای خزر سرازیر میگردد. سفیدرود، بندر را به دو قسمت شرق و غرب تقسیم می کند.

در غرب بندر حسن کیاده که آنرا بالا محله می نامند و ساکنان آن، اقوام محلی می باشند محلات مختلفی با نامهای ترک محله، گیلده محله، میان محله، بالا محله و منطقه شهرک قرار دارند. اما درشرق و جنوب حسن کیاده، روستاهایی نظیر دستک، سالکده، لسکوکلایه، لب دریا و امیرکیاسر به چشم می خورند.

مسیرهای دسترسی به حسن کیاده

مسیرهای ورودی به این منطقه زیبا از سمت غرب، بندر انزلی، زیباکنار و لشت نشاء و از سمت شرق، لاهیجان، دهشال، لسکوکلایه، لب دریا، امیرکیاسر و یا لاهیجان، رودبنه، دهکاء یا لنگرود و چمخاله می باشند.

اما بهترین و پرترددترین مسیر ورودی به این منطقه از سمت تهران بعد از پلیس راه رشت، عبور از شهرهای سنگر، کوچصفهان و آستانه اشرفیه می باشد. حسن کیاده به دلیل داشتن جاذبه های گردشگری وموقعیت جغرافیایی خاص خود و همسایگی با لاهیجان و آستانه از جنوب، چمخاله از شرق و بندر انزلی و زیباکنار از غرب، هر ساله پذیرای مسافران و گردشگران زیادی از اقصی نقاط کشور می باشد.

تاریخچه حسن کیاده

حسن کیاده در نیمه اول قرن نهم هجری به دستور حسن کیا ساخته و به نام او نامگذاری گردید. بندر حسن کیاده با روسیه تبادلات تجاری داشت و در سال 1309 این بندر به شهر تبدیل شد و در سال 1356 به بندر فرحناز تغییر نام پیدا کرد.

از وقایع مهمی که در حسن کیاده رخ داد می توان به شکست شورشیان این منطقه از نیروهای شاه طهماسب صفوی در سال 979 اشاره نمود. در سالهای بین 1324 تا 1330 یعنی سالهایی که لویی رابینو سرکنسولگر و نویسنده کتاب ولایات دارالمرز گیلان، در شمال ایران زندگی می کرده، حسن کیاده صیدگاه بزرگی در دهانه سفیدرود داشت.

لویی رابینو اظهار داشته که صیدگاه حسن کیاده و بندر و صادرات آن در زمان گذشته در اختیار بلژکی ها بود و به نظر وی صیدگاه حسن کیاده مهمتر از صیدگاه چمخاله بوده است. در صیدگاه حسن کیاده، در فصل بهار ماهی خاویار صید می شد وتوسط سردخانه ای که احداث شده بود تمام کارهای صیدگاه در زمینه های تجاری، قایق سازی، چلیک و بشکه سازی با چوبهایی که از روسیه می آوردند در صیدگاه مذکور انجام می گرفت.

موقعیت جغرافیایی حسن کیاده

در جنوب این منطقه رشته کوه البرز امتداد دارد و سفیدرود از میان این بندر گذشته و به دریاچه خزر می ریزد و حشمت رود که از شعبات سفیدرود است در این بخش جاری می باشد. اما علاوه بر سفیدرود رود دیگری در بخش حسن کیاده جاری است که ازآب باران سرچشمه می گیرد و نهر حسن کیاده نامیده می شود. از زمانهای گذشته در این خطه از گیلان، چای، سیب زمینی، کنف و ذرت کشت می شده است.

منبع در آمد اهالی روستا

بیشتر اهالی این بخش به زراعت و صیادی مشغول بوده و محصولات این سرزمین برنج، تره بار و بادام زمینی می باشد. پرورش کرم ابریشم نیز در حسن کیاده متداول است و صنایع دستی آن شامل بافت سبد، حصیر و تور ماهیگیری و ساختن جارو، قاشق و کاسه های چوبی می باشد.

از اماکن قدیمی این بخش می توان به بقعه سه برادران در روستای سالکده، بی بی هیأت در روستای دهسر، بقعه آقا سید ابوجعفر در گورستان عمومی حسن کیاده که به امامزاده آقا سید معروف است و بقعه سید زکریا در میانکوی حسن کیاده اشاره نمود.

اقتصاد بندر حسن کیاده

اقتصاد روستای حسن کیاده بندر کیاشهر بر پایه زراعت و ماهیگیری استوار است. مرغوب ترین برنج کشور در این منطقه به عمل می آید و در فصل صید نیز بازار ماهی آن رونق خاصی دارد و مردم از سراسر کشور برای خرید ماهی تازه به آنجا می روند.

خاویار این منطقه نیز دارای معروفیت جهانی است و از محصولات کشاورزی این منطقه از استان گیلان علاوه بر برنج، می توان بادام زمینی، سبزی و صیفی را نام برد. چهارشنبه هر هفته در حسن کیاده بازار محلی دایر است و مردم محلی و روستاهای اطراف برای خرید به بازار می روند.

شیلات در این بندر قدمتی 150 ساله دارد و بندر صیادی احداث گردیده در این منطقه امکان کناره گیری شناورهای صیادی و تفریحی را در آن به وجود آورده است. همان طور که در بالا ذکر شد کشور روسیه از طریق این بندر مبادلات تجاری با ایران برقرار می کرده و اولین پایگاه استحصال خاویار از دریاچه خزر را در این منطقه پایه گذاری نموده است.

امروزه نیز بناهایی نظیر خانه رییس شیلات، ساختمان های چوبی ساخت روسیه و سردخانه ای که با وجود 150 سال قدمت هنوز فعال می باشد از دیدنیهای این منطقه به حساب می آیند.

مکانهای دیدنی و تفریحی

روستای حسن کیاده بندر کیاشهر با دورنمای زیبای دلتای سفیدرود بهمراه تالاب بوجاق در آغوش نیزارها آرام گرفته و منظره زیبایی را خلق نموده است. در انتهای سفیدرود و در ریزشگاه آن به دریای زیبای خزر، در سمت شرق و غرب آن پارک ملی بوجاق ( تالاب بوجاق ) که هر ساله و علی الخصوص در فصل زمستان، میزبان پرندگان مهاجر می باشد قرار گرفته است.

قسمت شرقی تالاب بوجاق، پل چوبی زیبایی با طول یک کیلومتر از وسط تالاب گذشته و انتهای آن، به ساحل ماسه ای این منطقه که چشم اندازی بسیار دل انگیز و توریستی آفریده است و از بهترین مکانها برای شنا به حساب می آید ختم می گردد.

اما در سمت غرب شاهد دورنمای زیبایی از تعامل انسان و حیوان خواهیم بود. حیواناتی مانند گاو، اسب و گاومیش که در طبیعت زندگی می کنند و زیبایی خیره کننده ای را به این خطه از گیلان نیز بخشیده اند.

اما از دیگر مکانهای تفریحی این منطقه که گردشگران زیادی را به آنجا می کشاند پیست موتورسواری که در قسمتی از ساحل آن قرار گرفته و همین طور خانه رییس شیلات، ساختمان های چوبی و سردخانه ساخت روسیه را می توان نام برد.

پارک ملی بوجاق حسن کیاده

پارک ملی بوجاق منطقه ای حفاظت شده می باشد که در شهرستان آستانه اشرفیه در بخش کیاشهر واقع گردیده است. تالاب بوجاق با کاربرد گردشگری و طبیعت گردی در منطقه آزاد انزلی نخستین پارک ملی خشکی دریایی ثبت شده در کشور است که وسعتی برابر با 3260 هکتار را دارا می باشد.

گونه های زیستی این پارک شامل 234 گونه پرنده از 49 تیره مختلف می باشد که از میان آنها می توان به فلامینگو، بوتیمار، قو، آنفوت، پرستوی دریایی، گیلانشاه، گیلار و غیره … نیز اشاره نمود. بغیر از 20 گونه بومی، باقی پرندگان از گونه های مهاجر و عبوری می باشند که زمستان ها را در این منطقه می گذرانند.

شناگر بلوطی از پرندگان نادری است که تاکنون دو بار در ایران دیده شده که یک بار آن در شمال کشور و در این پارک بوده است. از دیگر پرندگان نادری که در این منطقه دیده شده اند می توان به عروس غار، فالاروب، غاز پازرد، غاز پیشانی سفید، طرفه کوهی و جکجک ابلق نیز اشاره نمود.

علاوه بر پرندگان، گونه های آبزی زیادی در این منطقه شناسایی شده اند که از میان آنها می توان به اردک ماهی، کلمه، ماهی کاراس، ماهی سفید، کبور و غیره نیز اشاره نمود. تالاب بوجاق اما علاوه بر میزبانی گونه های مختف پرندگان و ماهیانی که در بالا ذکر شد، زیستگاه گونه های مختلف گیاهی و تنها پستاندار دریاچه خزر با نام فک خزری نیز می باشد.

پارک ملی بوجاق از جنوب به بندر کیاشهر یا حسن کیاده و از غرب به تاسیسات صدا و سیما در مجاورت روستای امیرکیاسر و از شرق به رودخانه اوشمک و شهر زیباکنار و از شمال تا عمق شش متری دریاچه خزر در بندر زیبای کیاشهر امتداد می یابد.

این پارک که از سال 81 به عنوان پارک ملی تثبیت شد، از سه تالاب کیاشهر، بوجاق و 22 بهمن در شرق و غرب و مرکز به همراه دلتای سفیدرود، جلگه ها و علفزارهای غرب دلتا و زمین ها و آب های ساحلی دریاچه خزر شکل می گیرد.